Ks. Bp. Antoni Wacław Betański

Antoni Wacław Betański urodził się w 1715 r. w Pradze, był Czechem z pochodzenia. Od 1758 był sekretarzem Jana Klemensa Branickiego. Dzięki wstawiennictwu Jana Klemensa Branickiego został proboszczem w Tyczynie (1770-1783), w którym na stałe osiadł w 1772. W tym też roku dzięki jego staraniom powstały przy kościele parafialnym trzy bractwa: św. Trójcy, Matki Boskiej Wniebowziętej i św. Katarzyny. Był fundatorem świątyni pw. św. Agnieszki w Goniądzu (1775), natomiast w latach 1765 - 1777 zbudował w Krypnie nowy kościół, drewniany, znacznie większy od poprzedniego, który przetrwał ponad 100 lat.

W Tyczynie miał własny dworek (istnieje do dnia dzisiejszego). Dworek ks. bp Antoniego Wacława Betańskiego znajduje się przy ul. Tycznera 6. Jest to dom parterowy, drewniany, na wysokiej podmurówce, z dachem czterospadowym, pokrytym blachą. Założony jest na rzucie prostokąta z przeszkloną werandą przy elewacji północnej i drewnianym nadwieszonym gankiem przy elewacji wschodniej. Układ wnętrza jest pięcioosiowy, dwutraktowy z sienią w osi środkowej. Do domu prowadzą dwa wejścia - przez werandę i przez ganek przy elewacji wschodniej. Ganek ograniczony jest balustradą złożoną z płaskich, ozdobnie wyciętych desek. Z dawnego wyposażenia zachowała się stolarka okienna - zewnętrzne drzwi klepkowe i płycinowe wewnętrzne. Dom został wzniesiony w II połowie XVIII w. i był prywatną rezydencją ks. bpa, utrzymaną w stylu dworków szlacheckich. Został przebudowany w XIX w. Obecnie jest własnością prywatną, pełni funkcję mieszkalną.

Ks. Antoni Wacław Betański opiekował się też miejscową szkółką. Był osobą bardzo energiczną, dobrym organizatorem, dlatego świetnie radził sobie z zarządzaniem wszystkimi sprawami miasteczka.

2 kwietnia 1781 r. został mianowany biskupem koadiutorem diecezji przemyskiej i biskupem tytularnym Troas. Po śmierci biskupa diecezjalnego Józefa Tadeusza Kierskiego (16 stycznia 1783) został jego następcą.

W 1784 r. został pierwszym rektorem Uniwersytetu we Lwowie powstałego na miejsce Akademii Jezuickiej (ponieważ obie te uczelnie są łączone historycznie, to pierwszym historycznie rektorem uniwersytetu był ks. Wereszczaka, wybrany w 1759), funkcję rektora sprawował rok - do 1785. Zmarł 21 stycznia 1786 w Brzozowie. Pochowano go prawdopodobnie w Tyczynie, w kościele szpitalnym św. Krzyża.

Zebrał Arkadiusz Studniarek


2006 © e-monki.pl & A. Studniarek